Prawo użycia broni w Polsce w świetle przepisów prawnych

0

Zajmując się na co dzień monitoringiem wizyjnym i ochroną mienia dostrzegamy u naszych klientów potrzebę znajomości rozwiązań prawnych dotyczących bezpieczeństwa, w tym prawa do użycia broni. Polskie prawo, które ściśle określa te kwestie, jest nastawione na zachowanie równowagi między indywidualnym prawem do obrony a ogólnym bezpieczeństwem obywateli. Przeczytaj kto i na jakich zasadach ma prawo do użycia broni w Polsce.

Prawo użycia broni palnej – zasady i podstawy prawne

Podstawy prawne regulujące kwestię dotyczącą prawa użycia broni w Polsce, oparte są przede wszystkim na dwóch aktach prawnych: 

  1. Ustawie z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych (Dz. U. z 2019 r.  poz. 518 t.j.);
  2. Ustawie z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej (Dz. U. z 2018 r. poz 1834 t.j.)

Te dwie ustawy nie tylko definiują warunki, w jakich użycie broni jest dopuszczalne, ale również zobowiązują do przestrzegania procedur mających na celu maksymalizację bezpieczeństwa i minimalizację ryzyka niepożądanych incydentów.

Ponadto przepisy określają jasne wytyczne co do tego, co jest uznawane za broń w świetle prawa oraz jakie są ograniczenia i warunki związane z jej posiadaniem i użyciem.

Takie precyzyjne ujęcie zagadnienia ma ogromne znaczenie nie tylko dla organów ścigania i służb specjalnych, ale również dla osób cywilnych, zainteresowanych uzyskaniem pozwolenia na broń.

Kto i na jakich zasadach ma prawo do użycia broni

Wiele osób myśląc o bezpieczeństwie swoim i swoich bliskich zastanawia się, czy i w jakiej sytuacji ma prawo do użycia broni. Warto więc podkreślić, że w Polsce, użycie broni palnej przez osoby prywatne jest dopuszczalne tylko i wyłącznie w ramach obrony koniecznej. Obrona konieczna natomiast dotyczy sytuacji, kiedy istnieje bezpośrednie zagrożenie życia, zdrowia lub wolności, zarówno własnej, jak i osób trzecich. 

Ustawa o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej w Art. 45  [Warunki użycia broni palnej] precyzyjnie określa granice dopuszczalności takiej obrony. W praktyce oznacza to, że użycie broni palnej może być rozważane jedynie w sytuacjach ekstremalnych, gdy inne sposoby obrony okazują się nieskuteczne lub niemożliwe do zastosowania.

Prawo użycia broni przez Wojsko

W ramach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej żołnierze mają uprawnienia do użycia broni palnej tylko w ścisłym zakresie, który jest związany z wykonywaniem obowiązków służbowych.  Zasady prawa do użycia broni reguluje Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych, a także polskie i międzynarodowe akty prawne takie jak „Zasady Zaangażowania” (Rules of Engagement, ROE).

Przepisy zawarte w ROE są podstawą do podejmowania decyzji w dynamicznych i często nieprzewidywalnych warunkach i dają żołnierzom wytyczne, które pomagają zminimalizować ryzyko niewłaściwego użycia siły, a tym samym potencjalne konsekwencje cywilne i prawne takich działań. Zasady te uwzględniają szereg czynników, w tym nie tylko bezpośrednie zagrożenie dla życia żołnierzy lub cywilów, ale również strategiczne i polityczne zasady użycia broni palnej w danej sytuacji. Zasady ROE są dostosowane do konkretnych scenariuszy operacyjnych, zarówno działań na terenie kraju, jak i podczas misji zagranicznych, aby każdy akt użycia broni jest uzasadniony, proporcjonalny do napotkanego zagrożenia i zgodny z międzynarodowymi standardami prawnymi.

Podobnie jak w przypadku Policji każde użycie broni przez wojsko jest poddawane rygorystycznemu procesowi oceny, a w razie potrzeby, dochodzeniu, aby zapewnić pełną przejrzystość i odpowiedzialność podejmowanych działań.

Prawo użycia broni przez ochronę

W Polsce, pracownicy firm ochroniarskich, mający uprawnienia do posiadania broni, znajdują się w szczególnej sytuacji pozwalającej na jej użycie wyłącznie w ściśle określonych i regulowanych prawem okolicznościach. Przepisy nakładają na pracowników ochrony obowiązek dokładnej oceny sytuacji oraz wykorzystania broni palnej jedynie jako środka ostateczności, gdy inne metody zapewnienia bezpieczeństwa okazują się nieskuteczne lub niemożliwe do zastosowania. 

Użycie broni przez ochroniarzy może dotyczyć wtargnięcia na teren prywatny i sytuacji, w której ochrona życia, zdrowia osób chronionych lub zabezpieczenie mienia, staje się priorytetem. W takich przypadkach, użycie broni może być rozważane jako środek obrony przed bezpośrednim zagrożeniem. Jednak zawsze musi być ono proporcjonalne do poziomu zagrożenia, z zachowaniem maksymalnej ostrożności, aby uniknąć niepotrzebnego ryzyka dla osób postronnych.

Po każdym przypadku  użycia broni, pracownicy ochrony zobowiązani są do niezwłocznego zgłoszenia zdarzenia właściwym organom ścigania oraz swojemu pracodawcy, co pozwala na dokładną weryfikację okoliczności i zgodności działań pracowników ochrony z obowiązującym prawem. 

Prawo użycia broni przez Policję

Funkcjonariusze policji są upoważnieni do użycia broni palnej w szczególnie w wymagających okolicznościach, gdzie priorytetem jest ochrona życia, zdrowia obywateli, jak również zabezpieczenie mienia o znacznej wartości. 

Ustawa o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej w Art. 45 uprawnienia te nadaje również w przypadku, kiedy konieczne jest zatrzymanie osób podejrzanych o popełnienie ciężkich przestępstw, które mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie dla otoczenia. Warto jednak zaznaczyć, że wszystkie działania związane z użyciem broni przez policjantów są podporządkowane rygorystycznym procedurom i protokołom, które mają na celu nie tylko zabezpieczenie skutecznej interwencji, ale też ochronę wszystkich stron zaangażowanych w zdarzenie.

Prawo wymaga więc od policjantów nie tylko znajomości przepisów, ale również umiejętności oceny sytuacji i podejmowania decyzji w sposób zrównoważony i proporcjonalny do istniejącego zagrożenia. Dlatego policjanci są tak szkoleni, aby użycie broni palnej przez nich było ostatecznością, stosowaną wyłącznie wtedy, gdy inne metody okazują się niewystarczające lub nieskuteczne. 

Prawo użycia broni – ograniczenia i zakazy

Prawo użycia broni wiąże się z pewnymi ograniczeniami, takimi jak m.in. zakaz noszenia broni przez osoby prywatne w miejscach publicznych czy zakaz korzystania z broni pod wpływem alkoholu. 

Ustawodawca przewiduje też surowe sankcje karne za nielegalne (bez pozwolenia) posiadanie i użycie broni. Dodatkowo nakłada na posiadaczy broni palnej obowiązek zastosowania wszelkich możliwych środków ostrożności, aby uniknąć niepotrzebnego użycia siły. W sytuacjach, gdy dojdzie do przekroczenia granic obrony koniecznej, konsekwencje niewłaściwego użycia broni mogą obejmować zarówno karę pozbawienia wolności, jak i cywilnoprawne roszczenia odszkodowawcze od ofiary postrzelenia.

Podsumowując, przepisy dotyczące prawa do użycia broni są skonstruowane w taki sposób, aby stanowić równowagę między potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa obywateli a ich podstawowymi prawami do swobody. Zasady te określają jasne ramy dla legalnego posiadania i użycia broni. Przepisy szczegółowo określają warunki, w jakich jej użycie jest dopuszczalne, z myślą o ochronie życia, zdrowia oraz mienia i jednocześnie nie ograniczać praw obywateli do obrony własnej lub korzystania z broni np. w celach sportowych, łowieckich czy kolekcjonerskich.

Dzięki temu polskie prawo zapewnia równowagę między koniecznością ochrony społeczeństwa oraz prawem do posiadania broni. Należy jednak pamiętać, że każde niewłaściwe użycie broni, niesie za sobą, nie tylko skutki prawne, ale też zdrowotne i psychiczne. W związku z tym w trosce o bezpieczeństwo i ochronę mienia warto zainwestować w profesjonalną ochronę opartą na nowoczesnych rozwiązaniach monitoringu wizyjnego.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *